استفاده از همراه بانک ملت در خارج از کشور

برای ورود و استفاده از همراه بانک ملت در خارج از کشور لازم است ابتدا یک VPN معتبر با آی‌پی اختصاصی ایران تهیه کنید. پس از نصب و اجرای VPN، IP شما به داخل ایران تغییر می‌یابد و می‌توانید از طریق مرورگر یا اپلیکیشن موبایل (iOS/Android) به آدرس رسمی بانک ملت بروید. در صفحه ورود، نام‌کاربری و رمز عبور خود را وارد کرده و در صورت فعال بودن رمز دو مرحله‌ای، کد پیامکی را نیز ثبت کنید تا بدون قطعی و با امنیت بالا به حساب‌تان دسترسی پیدا کرده و از خدمات بانکی آنلاین بهره‌مند شوید. امروزه کمتر کسی پیدا می‌شود که برای انتقال وجه، پرداخت قبض یا دریافت گزارش گردش حساب مجبور باشد به شعبه مراجعه کند؛ چرا که اپلیکیشن همراه بانک ملت با مجموعه‌ای از امکانات مانند صدور و انتقال چک، دریافت رمز پویا، پرداخت اقساط وام و مدیریت سپرده‌ها، این فرایندها را در چند ثانیه و با چند لمس ساده روی گوشی امکان‌پذیر ساخته است. اما برای استفاده از این خدمات، ابتدا باید همراه بانک ملت را در ایران فعال کرده باشید؛ یعنی با داشتن حساب جاری یا سپرده، به یکی از شعب بانک مراجعه کرده و فرایند ثبت‌نام و دریافت نام‌کاربری و رمز عبور را طی کنید.

عنوان	نکته مهم
محدودیت دسترسی	با خروج از مرزهای ایران و تغییر IP، ورود به نسخه وب و اپ همراه بانک ملت مسدود می‌شود
راه‌حل اصلی	خرید و نصب VPN معتبر با آی‌پی اختصاصی ایران برای بازگشایی دسترسی
مراحل استفاده	نصب VPN → اتصال به سرور ایران → تغییر IP → ورود با نام‌کاربری و رمز عبور
شرایط اولیه	فعال‌کردن همراه بانک ملت در ایران با مراجعه حضوری به شعبه جهت دریافت نام‌کاربری و رمز
امکانات اصلی	انتقال وجه، پرداخت قبض، صدور و انتقال چک، دریافت رمز پویا و گزارش گردش حساب
دلیل نیاز به IP ایرانی	سیاست‌های امنیتی بانک‌ها اجازه ارسال پیامک تأیید و OTP را تنها با IP ایران می‌دهند
مزیت VPN Iran	امنیت بالا، اتصال پایدار، IP اختصاصی ثابت و سرعت مناسب برای استفاده از خدمات بانکی

همراه بانک ملت چیست و چه امکاناتی دارد؟

بانک ملت یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های ایرانی است و کمتر کسی است که حسابی در این بانک نداشته باشد. با پیشرفت تکنولوژی و ایجاد بستر آنلاین برای انجام خدمات بانکی، این بانک در جهت رفاه حال مشتریان و سهولت دسترسی به خدمات نوین بانکی، سامانه همراه بانک ملت را طراحی کرده است. شما می‌توانید با مراجعه به نزدیک‌ترین شعبه بانک ملت، حساب کاربری همراه‌بانک خود را فعال کنید و سپس از امکانات متنوع آن در طول روز بهره ببرید.

بخش همراه بانک ملت	توضیحات
صفحه ورود	واردکردن نام کاربری، رمز ورود و شماره موبایل ثبت‌شده در شعبه برای دسترسی به برنامه.
منوی اصلی	دسترسی به خدماتی مانند انتقال وجه، پرداخت قبوض، اقساط، مدیریت چک، خرید شارژ، خدمات کارت، سرمایه‌گذاری و…
بخش بایگانی	نمایش گزارش کامل تراکنش‌ها و پیام‌های مرتبط با انتقال وجه، قبوض، اقساط، کارت، چک و…
صفحه خانه (Home)	مشاهده حساب‌های بانکی، موجودی، گردش حساب و سرویس‌های فعال.
خروج از برنامه	امکان خروج امن از حساب کاربری با تایید نهایی.
نوار قرمز پایین صفحه	میان‌بری برای دسترسی سریع به خدمات پرکاربرد مانند شارژ، حواله بانکی، کارت به کارت و…
خرید شارژ	انتخاب اپراتور، نوع و مبلغ شارژ و خرید آن از طریق همراه بانک.
انتقال وجه (حواله بانکی)	واردکردن شرح مبدا و مقصد، مبلغ و اطلاعات حساب برای انتقال وجه.
کارت به کارت	واردکردن شماره کارت مقصد و مبلغ؛ شماره کارت مبدا به‌صورت خودکار نمایش داده می‌شود.

امکانات همراه بانک ملت برای ایرانیان خارج از کشور

بانک ملت به منظور تسریع عملیات‌های بانکی و استفاده آسان از خدمات بانکی، اپلیکیشن همراه بانک ملت را ایجاد کرده است. این اپلیکیشن طیف وسیعی از خدمات بانکی مانند ثبت صدور چک، انتقال چک و گزارش‌های مرتبط با چک، انجام انواع تراکنش‌ها مانند انتقال وجه، جابه‌جایی وجه، پرداخت قسط وام و قبض، و مدیریت حساب را به کاربران ارائه می‌دهد.

استفاده از همراه بانک ملت به کاربران کمک می‌کند تا در کمترین زمان ممکن، امور بانکی خود را انجام دهند؛ اما استفاده از این همراه بانک تنها برای کاربران ساکن ایران ممکن است، زیرا با تغییر IP کاربر، دسترسی او به سامانه بانک ملت قطع خواهد شد. استفاده از اینترنت بانک ملت برای کاربران خارج از کشور تنها در صورت خرید VPN ایرانی و تغییر IP فعلی به IP ایرانی ممکن است.

مزایای استفاده از اینترنت بانک ملت در خارج از کشور

خدماتی که با استفاده از همراه بانک ملت دریافت می‌کنید شامل موارد زیر می‌شود:

• دریافت موجودی حساب
• انجام کلیه تراکنش‌ها اعم از واریز و جابه‌جایی وجه در سپرده‌های مختلف
• دریافت گزارش صورت‌حساب و گردش مالی به‌صورت نموداری
• دریافت رمز پویا به‌صورت غیرحضوری
• دریافت کلیه سرویس‌های پیچک شامل ثبت صدور چک، ثبت دریافت چک، ثبت انتقال چک و گزارش‌های مربوط به آن
• امکان نصب برنامه همراه بانک روی اکثر مدل‌های موبایل یا استفاده از نسخه تحت وب آن

چرا دسترسی به همراه بانک ملت در خارج از کشور محدود می‌شود؟

IP شناسه‌ای است که بر اساس موقعیت مکانی دستگاه ایجاد می‌شود و ارتباط بین دستگاه و صفحات مجازی را برقرار می‌کند. به بیان ساده، هر دستگاه متصل به اینترنت یک آدرس عددی منحصربه‌فرد دارد که هویت جغرافیایی آن را برای سرورها مشخص می‌کند و همین آدرس تعیین می‌کند کاربر به کدام سایت‌ها و خدمات دسترسی داشته باشد.

به دلیل سیاست‌های جاری کشور ایران، دسترسی به برنامه‌ها و سایت‌های ایرانی برای کاربران خارج از کشور ممکن نیست. به همین دلیل هنگامی که فرد از مرزهای ایران خارج می‌شود و IP او تغییر می‌کند، دسترسی به سایت‌های ایرانی و استفاده از خدمات آن‌ها مانند ورود به سامانه ثنا از خارج از کشور برای او محدود می‌شود. تنها راهی که افراد می‌توانند به وسیله آن به برنامه‌های ایرانی دسترسی داشته باشند، خرید VPN ایرانی است.

چگونه همراه بانک ملت را فعال کنیم؟

برای فعال‌کردن همراه بانک ملت، لازم است حساب فعالی در این بانک داشته باشید و مراحل حضوری فعال‌کردن همراه بانک را در ایران انجام داده باشید؛ زیرا ممکن است برای فعال‌سازی اولیه حساب همراه بانک ملت، نیاز به مراجعه حضوری به بانک داشته باشید. در صورتی که این مراحل را پیش از این در ایران طی کرده باشید، حالا به سادگی و تنها با استفاده از یک وی پی ان ایرانی می‌توانید وارد حساب خود شوید.

• مرحله اول: مراجعه حضوری به یکی از شعب بانک ملت در ایران (پیش از خروج از کشور یا از طریق فرد معتمد)
• مرحله دوم: دریافت نام‌کاربری و رمز عبور اولیه همراه بانک از باجه
• مرحله سوم: نصب اپلیکیشن همراه بانک ملت از طریق لینک‌های رسمی زیر
• مرحله چهارم: فعال‌سازی رمز دوم پویا برای انجام تراکنش‌های مالی

دانلود همراه بانک نسخه اندروید

دانلود همراه بانک نسخه IOS

مراحل ورود به همراه بانک ملت از خارج از کشور با VPN ایران

پس از فعال‌سازی حساب همراه‌بانک در ایران، برای ورود از خارج از کشور کافی است مراحل زیر را دنبال کنید:

• خرید وی پی ان ایران متناسب با نیاز خود (VPN یا VPS)
• نصب VPN بر اساس آموزش اتصال به ای پی ایران مخصوص سیستم‌عامل دستگاه شما
• اتصال به سرور ایران و بررسی تغییر IP
• باز کردن اپلیکیشن همراه بانک یا مرورگر و ورود با نام‌کاربری و رمز عبور
• تایید کد پیامکی یا رمز دوم پویا در صورت فعال بودن

آموزش نصب VPN بر اساس سیستم‌عامل

برای اتصال پایدار به IP ایران روی دستگاه خود، می‌توانید از راهنماهای اختصاصی زیر استفاده کنید:

• آموزش اتصال به آی پی ایران روی ویندوز 8 به بالا با نرم افزار OpenVPN
• آموزش اتصال به آی پی ایران روی ویندوز با نرم افزار openconnect
• آموزش اتصال به آی پی ایران روی اندروید با نرم افزار OpenVPN
• آموزش اتصال به آی پی ایران روی مک با نرم افزار OpenVPN
• آموزش اتصال به آی پی ایران روی مک با نرم افزار Cisco

نحوه اتصال به اینترنت بانک ملت (نسخه وب) از خارج از کشور

با توجه به اینکه دسترسی کاربران خارج از ایران به اینترنت بانک ملت مانند ورود به اینترنت بانک صادرات خارج از کشور محدود شده است، اگر اینترنت بانک را در ایران فعال کرده‌اید، برای دسترسی به آن نیاز به تهیه VPN معتبر با IP ایرانی دارید. توجه داشته باشید VPN که از آن استفاده می‌کنید باید امن باشد تا داده‌های بانکی شما در سطح اینترنت مورد سوءاستفاده قرار نگیرد. با تغییر IP خود می‌توانید علاوه بر سایت و اپلیکیشن همراه بانک ملت، به سایت‌ها و موبایل‌بانک‌های دیگر هم دسترسی داشته باشید.

پس از خرید VPN ایرانی، در صورتی که برنامه همراه بانک را ندارید، می‌توانید از طریق سایت بانک ملت یا مارکت‌های ایرانی برنامه را دریافت کرده و با استفاده از نام‌کاربری و رمز عبور وارد حساب خود شده و از خدمات بانکی استفاده کنید.

روش‌های امن برای ورود و استفاده از همراه بانک ملت در خارج از کشور

برای استفاده از همراه‌بانک، مهم‌ترین نکته، شبیه‌سازی یک اتصال کاملاً قانونی و پایدار از داخل ایران است. در ادامه، دو روش استاندارد را با هم بررسی می‌کنیم:

روش اول؛ استفاده از VPN با سرور امن و ثابت ایران

این روش رایج‌ترین و سریع‌ترین راه برای دسترسی ایمن به خدمات بانکی خارج کشور است. اما نکته کلیدی اینجاست که استفاده از هر VPNای مناسب نیست. معیارهای یک VPN امن برای موبایل عبارت‌اند از:

• سرور اختصاصی ایران: VPN شما باید سرورهای داخلی ایران با پینگ پایین و سرعت خوب داشته باشد.
• IP ثابت (Static): مهم‌ترین معیار! استفاده از IPهای متغیر (Dynamic) احتمال تشخیص توسط بانک و مسدودشدن موقت حساب شما را بالا می‌برد. حتماً از سرویس‌دهنده‌ای استفاده کنید که IP ثابت و تمیز (Clean IP) ایران را در اختیار شما قرار دهد.
• پرهیز از VPNهای رایگان: VPNهای رایگان اغلب ناامن هستند، داده‌های شما را جمع‌آوری می‌کنند و IPهای اشتراکی و بی‌کیفیت دارند که توسط سیستم‌های امنیتی بانک به‌راحتی شناسایی می‌شوند.
• عدم استفاده از VPNهای ناشناس: فقط از شرکت‌های معتبر و شناخته‌شده در این حوزه استفاده کنید.
• Split Tunneling: اگر VPN شما این قابلیت را دارد، آن را طوری تنظیم کنید که فقط ترافیک همراه بانک ملت از تونل ایران عبور کند و بقیه ترافیک گوشی شما مسیر عادی را طی کند. این کار پایداری اتصال را افزایش می‌دهد.

روش دوم؛ استفاده از VPS داخل ایران

استفاده از VPS داخل ایران، همراه با اپ ریموت، یک راهکار حرفه‌ای و کاملاً پایدار برای استفاده از همراه بانک ملت در خارج از کشور است؛ زیرا شما عملاً از یک کامپیوتر واقعی در داخل ایران استفاده می‌کنید. برای این روش، باید یک VPS با IP ثابت ایرانی تهیه کنید، روی آن محیط دسکتاپ (مانند Windows VPS یا لینوکس با VNC/RDP) را فعال کنید و سپس از طریق یک اپ ریموت روی موبایل به سرور متصل شوید. بعد از اتصال، تمام کارهای بانکی از داخل همان سرور انجام می‌شود و بانک، IP شما را یک آدرس واقعی و معتبر داخل ایران تشخیص می‌دهد.

با این حال، پیکربندی صحیح برای امنیت اهمیت زیادی دارد؛ پس لازم است اقدامات زیر را در نظر بگیرید:

• تنظیم پورت‌های غیرپیش‌فرض
• محدودکردن دسترسی RDP/SSH
• بستن سرویس‌های اضافی
• فعال‌سازی فایروال
• رمزهای قوی
• احراز هویت دو مرحله‌ای
• به‌روزرسانی مداوم سیستم‌عامل

مزیت اصلی این روش پایداری و امنیت بسیار بالا و مناسب‌بودن آن برای کاربرانی است که روزانه یا هفتگی تراکنش‌های زیادی دارند. اما هزینه بیشتر نسبت به VPN و نیاز به دانش فنی از چالش‌های آن محسوب می‌شود. اگر مشکلی در اتصال یا تشخیص IP رخ دهد، معمولاً با بررسی لاگ‌ها، ریست‌کردن سرویس ریموت، یا تماس با پشتیبانی دیتاسنتر می‌توان مسئله را برطرف کرد.

مقایسه VPN و VPS برای استفاده از همراه بانک ملت در خارج از کشور

معیار	VPN با IP ثابت ایران	VPS داخل ایران
هزینه	مقرون‌به‌صرفه	بالاتر
سرعت راه‌اندازی	بسیار سریع (چند دقیقه)	نیازمند پیکربندی اولیه
سطح پایداری	مناسب برای استفاده روزمره	بسیار بالا و مناسب تراکنش‌های مکرر
نیاز به دانش فنی	کم	متوسط تا بالا
مناسب برای	اکثر کاربران خانگی و اپلیکیشن موبایل	کاربران با تراکنش‌های حجیم و مکرر

نکات امنیتی مهم هنگام استفاده از همراه بانک ملت در خارج از کشور

حتی پس از ورود به همراه بانک ملت خارج از کشور با روش امن، رعایت نکات زیر الزامی است:

• فعال‌سازی رمز دوم پویا: حتماً رمز دوم یک‌بار مصرف (OTP) خود را فعال کنید و آن را به‌عنوان لایه حفاظتی اصلی در نظر بگیرید.
• بررسی Device Confirmation: هنگام ورود، به اعلان‌ها و تاییدیه دستگاه توجه کنید و مطمئن شوید دستگاه شناخته‌شده شما در حال اتصال است.
• آپدیت‌بودن اپلیکیشن: همیشه از آخرین نسخه رسمی همراه بانک ملت استفاده کنید.
• عدم اسکرین‌شات: از گرفتن اسکرین‌شات از اطلاعات حساس بانکی (موجودی، شماره حساب و…) خودداری کنید.
• استفاده از VPN معتبر: از IP اشتراکی و سرویس‌های ناشناس که هویت ترافیک شما را فاش می‌کنند، پرهیز کنید.
• قطع VPN پس از اتمام کار: برای کاهش ریسک، پس از پایان تراکنش‌های بانکی، اتصال VPN را قطع کنید.

هرگز و تحت هیچ شرایطی، اطلاعات ورود به همراه بانک (رمز کاربری یا رمز عبور) یا اطلاعات کارت (CVV2، تاریخ انقضا و…) خود را برای هیچ‌کس، حتی افراد مورد اعتماد در داخل ایران، ارسال نکنید.

مشکلات رایج در استفاده از همراه بانک ملت در خارج از کشور و راه‌حل آن‌ها

مشکل	راه‌حل پیشنهادی
کد تایید پیامکی (OTP) دریافت نمی‌شود	بررسی فعال‌بودن سیم‌کارت ایرانی، اتصال پایدار VPN و در صورت نیاز تماس با پشتیبانی بانک
اپلیکیشن باز نمی‌شود یا خطای اتصال می‌دهد	بررسی فعال‌بودن VPN پیش از باز کردن اپ، تغییر سرور، و به‌روزرسانی اپلیکیشن
حساب یا کارت به دلیل ورود از IP خارجی مسدود شده	اتصال مجدد با VPN/VPS دارای IP ایران؛ در صورت ادامه مشکل، تماس با شعبه یا فرد معتمد در ایران
سرعت اتصال پایین یا قطع‌وصل مکرر	استفاده از سرور اختصاصی و IP ثابت به‌جای سرورهای اشتراکی و رایگان
عدم امکان دانلود اپلیکیشن از مارکت‌های ایرانی	فعال‌کردن VPN پیش از ورود به مارکت یا دانلود مستقیم از لینک رسمی بانک

چرا باید از IP ایرانی معتبر استفاده کنیم؟

IP آدرسی منحصربه‌فرد است که هویت جغرافیایی دستگاه شما را برای سرورها مشخص می‌کند؛ به همین دلیل سرویس‌هایی مانند بانکداری آنلاین، دسترسی را بر اساس این آدرس محدود یا آزاد می‌کنند. طبق توضیح سایت Lenovo، آی‌پی مخفف Internet Protocol است و هر دستگاه متصل به اینترنت، یک آدرس عددی منحصربه‌فرد برای ارسال و دریافت داده و ارتباط با سایر سیستم‌ها دریافت می‌کند.

همان‌طور که گفته شد، تنها راه دسترسی به همراه بانک ملت برای ایرانیان خارج از کشور، و همچنین اتصال به بانک توسعه تعاون از خارج از کشور و حتی پلتفرم‌هایی مانند تماشای فیلیمو، نماوا و آنتن از خارج کشور، استفاده از VPNهایی است که به IP ایرانی متصل می‌شوند. برای امن‌بودن ارتباط باید از VPNهای معتبر استفاده کنید. حفظ امنیت ارتباط و اطلاعات کاربران از مهم‌ترین ویژگی‌های VPN Iran است؛ این سرویس علاوه بر حفظ امنیت ارتباط کاربر، از اتصال پایدار برخوردار است و سرعت بالایی دارد.

سایر خدمات ایرانی قابل دسترسی با VPN ایران

با تهیه یک VPN ایران معتبر، علاوه بر همراه بانک ملت، به بسیاری دیگر از خدمات و سامانه‌های داخلی نیز دسترسی خواهید داشت؛ از جمله:

• ورود به سامانه ثنا از خارج از کشور برای پیگیری امور قضایی و اداری
• ورود به سامانه بام بانک ملی از خارج از کشور برای انجام خدمات بانک ملی
• برنامه شاد برای دانش‌آموزان خارج از کشور جهت پیگیری تحصیل فرزندان
• ورود به اینترنت بانک صادرات خارج از کشور
• اتصال به بانک توسعه تعاون از خارج از کشور

سوالات متداول

• فقط با خرید VPN ایرانی می‌توان در خارج از کشور به حساب خود دسترسی داشت؟

بله؛ با خرید وی پی ان ایرانی می‌توانید به تمامی حساب‌های بانکی خود دسترسی داشته باشید.

• آیا می‌توان اپلیکیشن همراه بانک ملت را از سایت بانک دریافت کرد؟

بله؛ با تغییر IP می‌توانید از طریق سایت بانک ملت، برنامه همراه بانک را دانلود کنید.

• برای استفاده از همراه بانک ملت باید از شماره‌های ایرانی استفاده کنیم؟

بله؛ برای فعال‌کردن حساب همراه بانک، شماره فرد باید در سیستم بانکداری ایران فعال باشد.

• چگونه می‌توان بدون IP ایرانی به خدمات بانک ملت دسترسی داشت؟

استفاده از خدمات بانکداری بانک ملت در خارج از کشور و بدون IP ایرانی ممکن نیست. برای دریافت خدمات حتماً باید از VPN و IP ایرانی استفاده کنید.

• آیا استفاده از اینترنت بانک ملت (ورژن وب) امن‌تر از همراه بانک (اپلیکیشن موبایل) است؟

هر دو امن هستند، اما اینترنت بانک برای کاربران VPS یا کامپیوتر داخل ایران پایدارتر و مدیریت آن راحت‌تر است، در حالی که همراه بانک برای تراکنش‌های سریع و موبایلی مناسب‌تر است.

• اگر حساب یا کارت من به دلیل «تلاش برای ورود با IP خارجی» مسدود شد، چگونه می‌توانم آن را رفع مسدودی کنم؟

در اغلب موارد مسدودی موقت است و با اتصال امن دوباره (VPN/VPS با IP ایرانی) خودکار رفع می‌شود؛ در غیر این صورت باید از طریق بانک یا یک فرد مطمئن در ایران اقدام کنید.

• اگر مجبور به استفاده از یک شبکه Wi-Fi عمومی (مثل فرودگاه یا هتل) باشم، چه اقدامات امنیتی خاصی باید انجام دهم؟

استفاده از شبکه‌های عمومی خطرناک است؛ حتماً از VPN امن با IP ایران استفاده کنید، نام شبکه را بررسی کنید، تنها تراکنش‌های ضروری را انجام دهید و پس از اتمام کار، از همراه بانک خارج شده و VPN را قطع کنید.

• بهترین نوع VPN برای استفاده مداوم و روزانه از همراه بانک ملت چیست؟

برای استفاده روزانه، VPN با IP اختصاصی و ثابت ایران بهترین گزینه است؛ چون احتمال تشخیص و مسدودشدن حساب توسط سیستم امنیتی بانک را به حداقل می‌رساند.

• آیا استفاده از VPN رایگان برای ورود به همراه بانک ملت توصیه می‌شود؟

خیر. VPNهای رایگان معمولاً IP اشتراکی، امنیت پایین و پایداری کم دارند و ریسک افشای اطلاعات بانکی یا مسدودشدن حساب را افزایش می‌دهند.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

استفاده از همراه بانک ملت و اینترنت بانک ملت در خارج از کشور، تنها با برقراری یک اتصال امن و شبیه‌سازی‌شده از داخل ایران امکان‌پذیر است. برای این کار می‌توانید بین دو روش اصلی یعنی VPN با IP ثابت ایران (مناسب برای اکثر کاربران و استفاده روزمره) یا VPS داخل ایران (مناسب برای تراکنش‌های حجیم و کاربران حرفه‌ای) یکی را انتخاب کنید. رعایت نکات امنیتی مانند فعال‌سازی رمز دوم پویا، عدم اشتراک‌گذاری اطلاعات ورود و استفاده از سرویس‌دهنده معتبر، نقش مهمی در جلوگیری از مسدودشدن حساب و حفظ امنیت دارایی‌های شما دارد.

اگر به‌دنبال یک راهکار امن، پایدار و با پشتیبانی ۲۴ ساعته برای دسترسی به همراه بانک ملت و سایر خدمات ایرانی از خارج از کشور هستید، می‌توانید همین حالا از طریق پنل خرید وی پی ان ایران اقدام کنید یا برای دریافت راهنمایی بیشتر با کارشناسان پشتیبانی ما در واتساپ یا تلگرام در تماس باشید.